🔢 Toán

Mẹo học thuộc bảng cửu chương nhanh, nhớ lâu cho bé lớp 2, lớp 3

Mẹo giúp bé học thuộc bảng cửu chương nhân chia: hiểu phép nhân, học bảng dễ trước, quy luật bảng 9, đếm cách, trò chơi và cách ôn để nhớ lâu.

Sam Kido biên soạn · Cập nhật · 8 phút đọc

Mẹo học thuộc bảng cửu chương nhanh, nhớ lâu cho bé lớp 2, lớp 3

Tóm tắt nhanh

  • Học thuộc bảng cửu chương nhanh, nhớ lâu cần hiểu phép nhân trước, học bảng dễ trước, dùng quy luật, rồi ôn ngắn mỗi ngày và hỏi lộn xộn.
  • Theo Chương trình môn Toán 2018, bé lớp 2 học bảng nhân, bảng chia 2 và 5, còn bé lớp 3 học các bảng nhân, bảng chia từ 2 đến 9.
  • Thứ tự gợi ý để học bảng cửu chương dễ trước, khó sau là bảng 2, 5, 10, 9, 4, 3, 6, 8 và để bảng 7 cuối cùng.
  • Khi đã thuộc bảng 2, bảng 5 và biết đổi chỗ hai số, bé chỉ còn 21 phép nhân thật sự mới cần nhớ trong các bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9.
  • Ôn ngắt quãng bằng hộp thẻ 3 ngăn, mỗi ngày 5–10 phút, giúp bé nhớ bảng cửu chương lâu hơn học nhồi cả bảng trong một tối.
Mục lục
  1. Bé học bảng cửu chương vào lớp mấy?
  2. Bước 1: Hiểu phép nhân trước khi học thuộc
  3. Bước 2: Học bảng dễ trước, khó sau
  4. Bước 3: Có mẹo nào nhớ nhanh bảng cửu chương?
  5. Bước 4: Trò chơi giúp bé thuộc bảng cửu chương
  6. Bước 5: Làm sao để bé nhớ bảng cửu chương lâu?
  7. Vì sao bé học mãi không thuộc bảng cửu chương?
  8. Câu hỏi thường gặp

Cách học thuộc bảng cửu chương nhanh mà nhớ lâu là: cho bé hiểu phép nhân trước, học bảng dễ trước, dùng quy luật để bớt số phép phải nhớ, rồi ôn ngắn mỗi ngày và hỏi lộn xộn. Đọc vẹt từ "hai nhân một bằng hai" đến hết bảng có thể giúp bé thuộc nhanh, nhưng cũng quên nhanh.

Dưới đây là từng bước cụ thể, kèm trò chơi cha mẹ làm được ngay ở nhà.

Bé học bảng cửu chương vào lớp mấy?

Theo Chương trình môn Toán 2018, bé học bảng cửu chương qua hai năm (Chương trình môn Toán, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT):

LớpYêu cầu của chương trình
Lớp 2Vận dụng bảng nhân 2, bảng nhân 5 và bảng chia 2, bảng chia 5
Lớp 3Vận dụng các bảng nhân, bảng chia 2, 3, ..., 9

Trong sách Toán Kết nối tri thức, lớp 2 (tập 2) có các bài Phép nhân, Bảng nhân 2, Bảng nhân 5, Phép chia, Bảng chia 2, Bảng chia 5. Lớp 3 (tập 1) học tiếp bảng nhân và bảng chia 3, 4, 6, 7, 8, 9.

Như vậy, cha mẹ không cần ép bé lớp 2 thuộc hết bảng 2 đến 9 ngay. Cứ đi theo nhịp của lớp.

Bước 1: Hiểu phép nhân trước khi học thuộc

Bé cần hiểu phép nhân là cộng nhiều lần một số. Trong sách giáo khoa Việt Nam, 2 × 3 đọc là "2 được lấy 3 lần", tức là 2 + 2 + 2 = 6.

Cách dạy bằng đồ vật:

  1. Bày 3 cái đĩa, mỗi đĩa 2 quả táo.
  2. Hỏi: mỗi đĩa có mấy quả? Có mấy đĩa? Tất cả mấy quả?
  3. Viết: 2 + 2 + 2 = 6, rồi viết gọn thành 2 × 3 = 6.
Minh hoạ 2 × 3: ba cái đĩa, mỗi đĩa hai quả táo, 2 + 2 + 2 = 6
Cho bé thấy phép nhân bằng đồ vật thật trước khi học thuộc

Khi bé hiểu điều này, bé có "đường lui". Quên 2 × 7 thì bé vẫn tự tính được từ 2 × 6 = 12 thêm 2 là 14. Đó là điều đọc vẹt không làm được.

Bước 2: Học bảng dễ trước, khó sau

Không nhất thiết học theo thứ tự 2, 3, 4... đến 9. Bắt đầu bằng bảng có quy luật rõ giúp bé tự tin hơn.

Thứ tự gợi ýBảngMẹo nhớ
1Bảng 2Gấp đôi: 2 × 6 là "6 gấp đôi" = 12
2Bảng 5Kết quả luôn tận cùng bằng 0 hoặc 5: 5, 10, 15, 20...
3Bảng 10Thêm số 0 vào sau: 10 × 4 = 40
4Bảng 9Hàng chục tăng 1, hàng đơn vị giảm 1: 9, 18, 27, 36...
5Bảng 4Gấp đôi bảng 2: 2 × 7 = 14, vậy 4 × 7 = 28
6Bảng 3Đếm thêm 3: 3, 6, 9, 12, 15...
7Bảng 6Gấp đôi bảng 3: 3 × 8 = 24, vậy 6 × 8 = 48
8Bảng 8Gấp đôi bảng 4: 4 × 6 = 24, vậy 8 × 6 = 48
9Bảng 7Để cuối, vì phần lớn phép đã gặp ở các bảng trước

Bảng 10 không bắt buộc trong chương trình, nhưng rất dễ và giúp bé thấy học bảng nhân "cũng không khó lắm".

Bước 3: Có mẹo nào nhớ nhanh bảng cửu chương?

Đổi chỗ hai số, kết quả không đổi

3 × 7 và 7 × 3 đều bằng 21. Thử bằng đồ vật: 3 hàng, mỗi hàng 7 hạt đậu, xoay ngang lại thành 7 hàng, mỗi hàng 3 hạt. Số hạt không đổi.

Quy luật này giúp bớt rất nhiều việc. Khi bé đã thuộc bảng 2 và bảng 5, rồi biết đổi chỗ, trong các bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9 chỉ còn 21 phép thật sự mới cần nhớ (không tính nhân 1, nhân 10). Phần còn lại bé đã gặp ở bảng khác.

Mẹo bàn tay cho bảng 9

Xòe 10 ngón tay. Muốn tính 9 × 4 thì gập ngón thứ 4 (đếm từ trái sang). Bên trái ngón gập còn 3 ngón là hàng chục. Bên phải còn 6 ngón là hàng đơn vị. Kết quả: 36.

Thử với 9 × 7: gập ngón thứ 7, bên trái 6 ngón, bên phải 3 ngón, được 63. Bé thường rất thích mẹo này vì giống ảo thuật.

Mẹo bàn tay bảng 9: gập ngón thứ 4, bên trái 3 ngón, bên phải 6 ngón, 9 × 4 = 36
Mẹo bàn tay cho bảng 9

Mẹo dãy 5 – 6 – 7 – 8

Phép 7 × 8 hay bị quên. Hãy nhìn dãy số 5, 6, 7, 8: 56 = 7 × 8. Chỉ một câu là nhớ.

Đếm cách trên bậc thang

Mỗi bậc thang là một bước nhảy. Bé đọc to khi bước: "3, 6, 9, 12..." Vừa vận động vừa đếm giúp bé nhớ nhịp của từng bảng.

Một phép nhân cho luôn hai phép chia

Khi đã thuộc một phép nhân, bé có luôn hai phép chia. Cha mẹ có thể vẽ một "tam giác số": đỉnh là 12, hai góc dưới là 3 và 4. Từ một tam giác, bé viết được 4 phép:

  • 3 × 4 = 12 và 4 × 3 = 12
  • 12 : 3 = 4 và 12 : 4 = 3

Hỏi bé phép chia bằng câu hỏi ngược: "Mấy nhân 3 thì bằng 12?". Vậy là bé không phải học thuộc thêm bảng chia riêng.

Bước 4: Trò chơi giúp bé thuộc bảng cửu chương

Một vài trò đơn giản, mỗi lần chơi 5–10 phút:

  • Đố lộn xộn: hỏi ngẫu nhiên, không theo thứ tự trong bảng. Thỉnh thoảng hỏi ngược: "Mấy nhân 6 bằng 42?". Nhẩm nhanh bảng nhân cũng là nền để bé chơi các sân chơi như Violympic Toán.
  • Lật thẻ ghép đôi: viết phép tính lên một thẻ, kết quả lên thẻ khác, úp xuống rồi lật tìm cặp đúng. Đây là biến thể của trò Lật thẻ tìm cặp trong bài trò chơi rèn trí nhớ cho trẻ.
  • Bingo bảng nhân: mỗi người kẻ bảng 3 × 3 ô, điền các kết quả tùy chọn. Người đọc phép tính, ai có kết quả thì gạch. Ai gạch được một hàng trước thì thắng.
  • Con đố bố mẹ: cho bé ra đề. Muốn ra đề đúng, bé phải biết đáp án.
  • Đua xe trên app: trong phòng Toán siêu vui của Sam Kido có trò Đua xe bảng cửu chương. Bé chọn bảng từ 2 đến 9, trả lời đúng thì xe chạy, thi xem có về đích trước robot không.
Trò Đua xe bảng nhân trong phòng Toán siêu vui của Sam Kido trên điện thoại
Trò Đua xe bảng nhân trên Sam Kido

Bước 5: Làm sao để bé nhớ bảng cửu chương lâu?

Học nhồi cả bảng trong một tối thường quên sau vài hôm. Cách tốt hơn là ôn lại nhiều lần, cách nhau thưa dần. Đây gọi là ôn ngắt quãng. Một tổng quan lớn về các cách học (Dunlosky và cộng sự, 2013) xếp ôn ngắt quãng và tự kiểm tra vào nhóm hiệu quả cao nhất, còn đọc đi đọc lại chỉ mang lại rất ít lợi ích (Hiệp hội Khoa học Tâm lý APS).

Cha mẹ có thể làm hộp thẻ 3 ngăn:

  1. Ngăn 1: phép bé còn sai. Ôn mỗi ngày.
  2. Ngăn 2: phép bé trả lời đúng 1 lần. Ôn 2–3 ngày một lần.
  3. Ngăn 3: phép bé trả lời đúng nhanh. Ôn mỗi tuần.

Trả lời đúng thì thẻ lên một ngăn. Sai thì thẻ quay về ngăn 1. Mỗi ngày chỉ cần 5–10 phút. Sau vài tuần, ngăn 1 vơi dần, và cả bé lẫn cha mẹ đều nhìn thấy tiến bộ.

Vì sao bé học mãi không thuộc bảng cửu chương?

  • Chỉ đọc theo thứ tự. Bé đọc trơn cả bảng nhưng hỏi riêng 6 × 7 thì phải đọc lại từ đầu. Hãy hỏi lộn xộn ngay từ đầu.
  • Phạt chép bảng. Chép 10 lần làm bé sợ Toán hơn là nhớ thêm.
  • Học quá nhiều bảng cùng lúc. Mỗi lần chỉ thêm một bảng mới, đan xen ôn bảng cũ.
  • Chỉ thuộc mà không hiểu. Bé thuộc 4 × 6 = 24 nhưng gặp bài "4 hộp, mỗi hộp 6 cái bánh" lại không biết dùng phép nhân. Hãy cho bé tự đặt đề toán từ một phép nhân.

Câu hỏi thường gặp

Mất bao lâu để bé thuộc bảng cửu chương?

Không có mốc cố định, vì chương trình chia việc học bảng nhân, bảng chia qua cả lớp 2 và lớp 3, nên bé có hai năm học để thuộc dần. Tốc độ mỗi bé một khác, không cần vội. Điều quan trọng là bé ôn đều và hiểu phép nhân, không phải thuộc trong vài ngày.

Có nên cho bé học thuộc bằng bài hát, bài vè?

Có thể, bài hát và bài vè giúp bé thấy vui khi học. Nhưng bài hát thường đi theo thứ tự, nên cha mẹ vẫn cần hỏi lộn xộn để bé nhớ từng phép riêng lẻ.

Bé thuộc rồi nhưng vài tuần sau lại quên thì sao?

Quên sau vài tuần là chuyện bình thường, chỉ cần ôn lại đúng những phép đã quên. Hãy đưa các phép bé quên vào ngăn 1 của hộp thẻ và ôn lại ngắn mỗi ngày. Mỗi lần ôn lại, bé sẽ nhớ lâu hơn lần trước.

Có cần học thuộc bảng chia riêng không?

Không cần, vì mỗi phép nhân đã thuộc cho bé luôn hai phép chia. Ví dụ từ 3 × 4 = 12, bé suy ra 12 : 3 = 4 và 12 : 4 = 3. Cha mẹ hỏi phép chia bằng câu hỏi ngược "Mấy nhân 3 thì bằng 12?" là bé tự tìm được.

Bé lớp 1 có nên học trước bảng cửu chương không?

Không cần. Lớp 1 tập trung vào số đến 100 và cộng, trừ không nhớ. Bé vững cộng trừ thì lên lớp 2 học phép nhân sẽ nhẹ nhàng hơn. Cha mẹ có thể đọc thêm cách dạy bé học Toán lớp 1 tại nhà.

#bảng cửu chương#bảng nhân#bảng chia#toán lớp 2#toán lớp 3